सेन्ट्रल फाइनान्स लिमिटेड – प्रथम त्रैमासिक विश्लेषण, आ.व. २०८३/८४
असोज मसान्त २०८३ सम्मको लेखापरीक्षण नभएको विवरण, गत वर्षको सोही त्रैमास (असोज मसान्त २०८२) र आर्थिक वर्षको अन्त्य (असार मसान्त २०८३) सँग तुलना गरिएको।

सारांश
सेन्ट्रल फाइनान्स ले यस पहिलो त्रैमासमा रु २.०९ करोड खुद नाफा कमाएको छ, जुन गत वर्षको सोही त्रैमासको रु १.८४ करोड भन्दा १३.५४% ले बढी हो। प्रति शेयर आम्दानी (EPS) रु ८.८३ छ, गत वर्ष रु ७.७८ थियो।
गत वर्षको तुलनामा सबैभन्दा ठूलो सहयोग खुद ब्याज आम्दानी (+रु १.७७ करोड) र कर्जा नोक्सानी व्यवस्था (+रु ७५.०१ लाख) बाट भयो, भने सबैभन्दा ठूलो असर ट्रेडिङ तथा अन्य आम्दानी (−रु २.२३ करोड) ले पार्यो।
नाफा वृद्धि मुख्य कर्जा कारोबारबाट आएको हो। निक्षेपको लागत घटेकाले (कोषको लागत ५.५७% बाट ३.७९%) ब्याज खर्च २१.४३% ले घट्यो, तर ब्याज आम्दानी ४.०४% ले मात्र घट्यो। त्यसैले खुद ब्याज आम्दानी ४६.८५% ले बढेर रु ५.५४ करोड पुग्यो। कर्जा नोक्सानी व्यवस्था फिर्ता पनि बढी भयो (रु ९५.१२ लाख गत वर्ष रु २०.१२ लाख)। तर अन्य सञ्चालन आम्दानी रु ३.२८ करोड बाट ७१.००% ले घटेर रु ९५.२३ लाख मा झर्यो, त्यसैले खुद नाफा १३.५४% ले मात्र बढ्यो।
| सूचक | प्रथम त्रैमास २०८३/८४ | प्रथम त्रैमास २०८२/८३ | परिवर्तन |
| खुद नाफा | रु २,०९,४२,३१८ | रु १,८४,४४,५६७ | +१३.५४% |
| खुद ब्याज आम्दानी | रु ५,५३,६५,२१३ | रु ३,७७,०१,३२८ | +४६.८५% |
| खुद शुल्क तथा कमिशन आम्दानी | रु ७५,६३,८७३ | रु ५९,३३,४०७ | +२७.४८% |
| कर्जा नोक्सानी व्यवस्था/(फिर्ता) | −रु ९५,१२,११२ | −रु २०,११,५४६ | – |
| सञ्चालन नाफा | रु २,९९,१७,५९७ | रु २,६३,४९,३८२ | +१३.५४% |
| प्रति शेयर आम्दानी | रु ८.८३ | रु ७.७८ | – |
| प्रति शेयर नेटवर्थ | रु १२१.०६ | – | – |
| NPL (खराब कर्जा) | ९.१२% | १२.०९% | −२.९७ अंक |
| पुँजी पर्याप्तता | १६.४९% | १४.५५% | +१.९४ अंक |
१. नाफा कहाँबाट आयो

ब्रिज चार्टले गत वर्षको रु १.८४ करोड बाट यस वर्षको रु २.०९ करोड सम्म नतिजा कसरी पुग्यो भन्ने देखाउँछ:
- ट्रेडिङ तथा अन्य आम्दानी (−रु २.२३ करोड): ट्रेडिङ आम्दानी र अन्य सञ्चालन आम्दानी मिलाएर।
- खुद ब्याज आम्दानी (+रु १.७७ करोड): ब्याज आम्दानी ४.०४% ले घट्यो भने ब्याज खर्च २१.४३% ले घट्यो।
- कर्जा नोक्सानी व्यवस्था (+रु ७५.०१ लाख): बैंकले पहिले छुट्याएको रु ९५.१२ लाख कर्जा नोक्सानी व्यवस्था फिर्ता (reversal) गर्यो, गत वर्ष रु २०.१२ लाख फिर्ता थियो।
- शुल्क तथा कमिशन (+रु १६.३० लाख): खुद शुल्क आम्दानी रु ७५.६४ लाख रह्यो, गत वर्ष रु ५९.३३ लाख थियो।
- आयकर (−रु १०.७० लाख): कर रु ८९.७५ लाख रह्यो, गत वर्ष रु ७९.०५ लाख थियो।
- कर्मचारी खर्च (−रु ६.९८ लाख): कर्मचारी खर्च २.०१% ले बढेर रु ३.५४ करोड पुग्यो।
- अन्य खर्च (−रु २.७८ लाख): अन्य सञ्चालन खर्च, ह्रास कट्टी र गैर-सञ्चालन शीर्षक मिलाएर।
सजिलो भाषामा: सञ्चालन खर्चले सञ्चालन आम्दानीको ७२.२% लियो, गत वर्ष ६८.२% थियो।
२. वर्षभरिको नाफा

हरेक त्रैमासलाई छुट्टाछुट्टै हेर्दा (वर्षको सुरुदेखिको नाफाबाट अघिल्लो त्रैमाससम्मको नाफा घटाएर): प्रथम त्रैमास २०८२/८३: रु १.८४ करोड; दोस्रो त्रैमास २०८२/८३: रु २.०७ करोड; तेस्रो त्रैमास २०८२/८३: −रु २२.५३ लाख; चौथो त्रैमास २०८२/८३: रु ९.०६ करोड; प्रथम त्रैमास २०८३/८४: रु २.०९ करोड।
Share Hub का अघिल्ला त्रैमासिक रेकर्ड अनुसार २०८२/८३ को पहिलो त्रैमासमा रु १.८४ करोड र दोस्रो त्रैमासमा रु २.०७ करोड नाफा थियो, तेस्रो त्रैमासमा रु २२.५३ लाख को सानो नोक्सानी र चौथो त्रैमासमा रु ९.०६ करोड को ठूलो नाफा थियो। यस वर्षको पहिलो त्रैमास गत वर्षको पहिलो छ महिनाको स्तरमै छ; चौथो त्रैमासको नाफा असामान्य रूपमा ठूलो थियो, त्यसलाई सामान्य त्रैमासिक गति मान्नु हुँदैन।
३. निक्षेप, कर्जा र तरलता
| विवरण | असोज २०८३ | असार २०८३ | परिवर्तन |
| ग्राहकको निक्षेप | रु ८,४७,३२,७५,४६२ | रु ८,४६,७१,४३,८६२ | +०.०७% |
| ग्राहकलाई कर्जा तथा सापटी | रु ४,६७,८९,७६,७५५ | रु ४,६४,६६,९६,०११ | +०.६९% |
| नगद तथा नगद सरह | रु ५४,२०,५१,६२७ | रु ६०,०१,३०,३४५ | −९.६८% |
| नेपाल राष्ट्र बैंकमा मौज्दात | रु ९९,७५,५०,५०१ | रु १,२०,३१,२९,९२३ | −१७.०९% |
| लगानी | रु ३,३७,९०,७१,८१२ | रु ३,०३,५१,२४,६६७ | +११.३३% |
| कुल सम्पत्ति | रु १०,०८,०२,६८,९४२ | रु ९,९३,८६,९८,५२२ | +१.४२% |
| कुल इक्विटी | रु १,१४,८७,२२,५६२ | रु १,१५,९०,०८,४३६ | −०.८९% |
यस त्रैमासमा निक्षेप ०.०७% ले बढ्यो र ग्राहक कर्जा ०.६९% ले बढ्यो। कर्जा-निक्षेप अनुपात (CD ratio) ५९.३६% छ (गत वर्ष ६५.०१%)।
ब्याजदर: कोषको लागत ३.७९% (गत वर्ष ५.५७%), आधार दर ६.२३% (गत वर्ष ८.०६%), ब्याजदर अन्तर ४.४२% (गत वर्ष ४.४३%)।
निक्षेप लगभग स्थिर रह्यो (+०.०७%) र ग्राहक कर्जा ०.६९% ले मात्र बढ्यो। नगद (−९.६८%) र राष्ट्र बैंकको मौज्दात (−१७.०९%) घटाएर लगानीमा सारियो, जसले लगानी ११.३३% ले बढेर रु ३.३८ अर्ब पुग्यो। बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट लिएको सापटी दोब्बरभन्दा बढी भएर रु २९.१३ करोड पुग्यो। कर्जा-निक्षेप अनुपात ५९.३६% मात्र र तरलता अनुपात ५०.६८% भएकाले कम्पनीसँग थप कर्जा दिने प्रशस्त ठाउँ छ।
४. खराब कर्जा र पुँजी

- NPL ९.१२% छ, असार मसान्तमा १०.१२% थियो र गत वर्ष १२.०९%। कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाले खराब कर्जाको ९१.८६% ढाकेको छ (गत वर्ष ८४.३३%)।
- पुँजी पर्याप्तता १६.४९% छ, असार मसान्तमा १५.०३% थियो र गत वर्ष १४.५५%। NRB को न्यूनतम सीमा ११% हो, त्यसैले ५.४९ अंकको फरक छ।
- NPL असार मसान्तको १०.१२% र गत वर्षको १२.०९% बाट घटेर ९.१२% मा झरेको छ, र खराब कर्जाको ९१.८६% व्यवस्थाले ढाकेको छ (गत वर्ष ८४.३३%)। तैपनि लगानी गरिएको करिब एघार रुपैयाँमध्ये एक रुपैयाँ अझै निष्क्रिय छ। पुँजी पर्याप्तता १६.४९% (Tier 1 १४.२२%) पुगेको छ, जुन ११% न्यूनतमभन्दा धेरै माथि हो। यस त्रैमासको नयाँ जोखिम बजार जोखिम हो: शेयर लगानीको fair value मा रु ४.४६ करोड (करपछि रु ३.१२ करोड) नोक्सानी भएकाले कुल विस्तृत आम्दानी रु १.०३ करोड ले ऋणात्मक भयो। त्यसैले नाफा कमाए पनि इक्विटी ०.८९% ले घटेर रु १.१५ अर्ब मा झर्यो।
५. वितरणयोग्य नाफा
| विवरण (रु) | रकम |
| यस त्रैमासको खुद नाफा | २,०९,४२,३१८ |
| घटाउ: विनियोजन (साधारण जगेडा, CSR, कर्मचारी तालिम, अन्य), खुद | (४४,५३,४०३) |
| घटाउ: नियामकीय समायोजन (पाकेको ब्याज, NBA व्यवस्था फिर्ता घटाएर) | (३९,९७,०६४) |
| घटाउ: ब्याज पुँजीकरण जगेडा | (८,२९,५०७) |
| पहिलो त्रैमासको वितरणयोग्य नाफा | १,१६,६२,३४४ |
| सुरुको सञ्चित नोक्सानी (असार मसान्त) | (२१,६७,९७,९७५) |
| असोज मसान्तको सञ्चित नोक्सानी | (२०,५१,३५,६३१) |
रु २.०९ करोड नाफामध्ये जगेडा (खुद रु ४४.५३ लाख), पाकेको ब्याजको नियामकीय समायोजन (खुद रु ३९.९७ लाख) र ब्याज पुँजीकरण जगेडा (रु ८.३० लाख) छुट्याएपछि रु १.१७ करोड मात्र वितरणयोग्य रह्यो। यसले सञ्चित नोक्सानी रु २१.६८ करोड बाट घटाएर रु २०.५१ करोड मा ल्यायो, तर कम्पनीले अझै लाभांश दिन सक्दैन। यही त्रैमासको गतिमा बाँकी नोक्सानी पूर्ति गर्न चार वर्षभन्दा बढी लाग्छ।
६. प्रति शेयर सूचक तथा मूल्याङ्कन
| सूचक | मान |
| प्रति शेयर आम्दानी (प्रतिवेदन अनुसार) | रु ८.८३ |
| प्रति शेयर नेटवर्थ | रु १२१.०६ |
| प्रति शेयर वितरणयोग्य नाफा | रु -२१.६२ |
| असोज मसान्त २०८३ को अन्तिम मूल्य | रु ५६४.०० |
| त्रैमासभरिको मूल्य दायरा | रु ५३५.०० – रु ६९९.०० |
| P/E (वार्षिकीकृत EPS मा) | ६३.९ गुणा |
| मूल्य/बुक भ्यालु (P/B) | ४.६६ गुणा |
रु ५६४ मा शेयर वार्षिकीकृत EPS को ६३.८७ गुणा र प्रति शेयर नेटवर्थको ४.६६ गुणामा कारोबार भइरहेको छ। सञ्चित नोक्सानी र ९% भन्दा माथि NPL भएको वित्त कम्पनीका लागि यो महँगो मूल्य हो।
निष्कर्ष
सकारात्मक पक्ष: नाफामा १३.५४% वृद्धि, सस्तो निक्षेपका कारण धेरै बलियो खुद ब्याज आम्दानी, घट्दो NPL र बढेको व्यवस्था कभर (९१.८६%), तथा सन्तोषजनक पुँजी पर्याप्तता (१६.४९%)।
ध्यान दिनुपर्ने पक्ष: अन्य सञ्चालन आम्दानीमा ठूलो गिरावट, शेयर लगानीमा fair value नोक्सानी, स्थिर निक्षेप र कर्जा, ९% भन्दा माथिको NPL, रु २०.५१ करोड सञ्चित नोक्सानी, र उच्च P/E।
सस्तो निक्षेपका कारण सेन्ट्रल फाइनान्सको मुख्य कर्जा कारोबारले बढी कमाइरहेको छ। नाफा बढाइरहन कर्जा पोर्टफोलियो बढाउनुपर्छ (कर्जा-निक्षेप अनुपात ५९.३६% मात्र) र NPL अझ घटाउनुपर्छ। सञ्चित नोक्सानी पूर्ति नभएसम्म शेयरधनीले लाभांशको अपेक्षा गर्नु हुँदैन।
कम्पनीको लेखापरीक्षण नभएको पहिलो त्रैमासिक प्रतिवेदनमा आधारित। लेखापरीक्षण वा नियामकको निर्देशनपछि अङ्क परिवर्तन हुन सक्छन्। यो लगानी सल्लाह होइन।


