सिटिजन्स बैंक इन्टरनेशनल लिमिटेड – प्रथम त्रैमासिक विश्लेषण, आ.व. २०८३/८४
असोज मसान्त २०८३ सम्मको लेखापरीक्षण नभएको विवरण (बैंक मात्रको), गत वर्षको सोही त्रैमास (असोज मसान्त २०८२) र आर्थिक वर्षको अन्त्य (असार मसान्त २०८३) सँग तुलना गरिएको।

सारांश
सिटिजन्स बैंक ले यस पहिलो त्रैमासमा रु १०.७७ करोड खुद नाफा कमाएको छ, जबकि गत वर्षको सोही त्रैमासमा रु २२.०४ करोड नोक्सान थियो। प्रति शेयर आम्दानी (EPS) रु २.६८ छ, गत वर्ष रु -५.९७ थियो।
गत वर्षको तुलनामा सबैभन्दा ठूलो सहयोग कर्जा नोक्सानी व्यवस्था (+रु ६५.९० करोड) र कर्मचारी खर्च (+रु २.४१ करोड) बाट भयो, भने सबैभन्दा ठूलो असर आयकर (−रु १८.६५ करोड) ले पार्यो।
नाफामा फर्किनुको मुख्य कारण कर्जा नोक्सानी व्यवस्था घट्नु हो: यस त्रैमासमा बैंकले रु १.०८ अर्ब व्यवस्था गर्यो, गत वर्ष रु १.७४ अर्ब गरेको थियो, जसले नाफामा रु ६५.९० करोड थप्यो। मुख्य आम्दानी भने कमजोर भयो: ब्याज आम्दानी १०.६५% र ब्याज खर्च १२.८५% ले घट्दा खुद ब्याज आम्दानी ७.४९% ले घटेर रु १.५४ अर्ब मा झर्यो। अन्य सञ्चालन खर्च २३.०२% ले बढ्यो। कर पनि प्रतिकूल भयो: गत वर्ष ठूलो deferred tax credit का कारण रु १३.८७ करोड खुद कर आम्दानी थियो, यस वर्ष रु ४.७८ करोड खुद कर तिर्नुपर्यो। व्यवस्थाले अझै कुल सञ्चालन आम्दानीको करिब आधा खाएको छ।
| सूचक | प्रथम त्रैमास २०८३/८४ | प्रथम त्रैमास २०८२/८३ | परिवर्तन |
| खुद नाफा | रु १०,७७,०३,२६९ | −रु २२,०४,११,१७१ | नोक्सानबाट नाफामा |
| खुद ब्याज आम्दानी | रु १,५४,१५,१६,९९९ | रु १,६६,६२,६३,४९० | −७.४९% |
| खुद शुल्क तथा कमिशन आम्दानी | रु ३६,८८,३९,१८८ | रु ३५,१०,२५,९२५ | +५.०७% |
| कर्जा नोक्सानी व्यवस्था/(फिर्ता) | रु १,०७,८५,२०,५९१ | रु १,७३,७४,९४,२४३ | −३७.९३% |
| सञ्चालन नाफा | रु ११,१६,०८,२३७ | −रु ३७,१८,५४,९९७ | नोक्सानबाट नाफामा |
| प्रति शेयर आम्दानी | रु २.६८ | रु -५.९७ | – |
| प्रति शेयर नेटवर्थ | रु १५५.४३ | – | – |
| NPL (खराब कर्जा) | ६.८०% | ६.८४% | −०.०४ अंक |
| पुँजी पर्याप्तता | १२.०८% | १२.३१% | −०.२३ अंक |
१. नाफा कहाँबाट आयो

ब्रिज चार्टले गत वर्षको −रु २२.०४ करोड बाट यस वर्षको रु १०.७७ करोड सम्म नतिजा कसरी पुग्यो भन्ने देखाउँछ:
- कर्जा नोक्सानी व्यवस्था (+रु ६५.९० करोड): बैंकले कर्जा नोक्सानीका लागि रु १.०८ अर्ब छुट्यायो, गत वर्ष रु १.७४ अर्ब थियो।
- आयकर (−रु १८.६५ करोड): कर रु ४.७८ करोड रह्यो, गत वर्ष −रु १३.८७ करोड थियो।
- खुद ब्याज आम्दानी (−रु १२.४७ करोड): ब्याज आम्दानी १०.६५% ले घट्यो भने ब्याज खर्च १२.८५% ले घट्यो।
- ट्रेडिङ तथा अन्य आम्दानी (−रु ३.७३ करोड): ट्रेडिङ आम्दानी र अन्य सञ्चालन आम्दानी मिलाएर।
- अन्य खर्च (−रु २.४२ करोड): अन्य सञ्चालन खर्च, ह्रास कट्टी र गैर-सञ्चालन शीर्षक मिलाएर।
- कर्मचारी खर्च (+रु २.४१ करोड): कर्मचारी खर्च ४.६४% ले घटेर रु ४९.३९ करोड पुग्यो।
- शुल्क तथा कमिशन (+रु १.७८ करोड): खुद शुल्क आम्दानी रु ३६.८८ करोड रह्यो, गत वर्ष रु ३५.१० करोड थियो।
सजिलो भाषामा: सञ्चालन खर्चले सञ्चालन आम्दानीको ४२.५% लियो, गत वर्ष ३८.३% थियो। कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाले सञ्चालन आम्दानीको ५२.१% लियो।
२. वर्षभरिको नाफा

हरेक त्रैमासलाई छुट्टाछुट्टै हेर्दा (वर्षको सुरुदेखिको नाफाबाट अघिल्लो त्रैमाससम्मको नाफा घटाएर): प्रथम त्रैमास २०८२/८३: −रु २२.०४ करोड; दोस्रो त्रैमास २०८२/८३: रु ५७.९३ करोड; तेस्रो त्रैमास २०८२/८३: रु ९४.७६ करोड; चौथो त्रैमास २०८२/८३: रु ७९.२१ करोड; प्रथम त्रैमास २०८३/८४: रु १०.७७ करोड।
गत वर्ष पहिलो त्रैमासमा बैंक रु २२.०४ करोड नोक्सानमा थियो, त्यसपछि दोस्रो त्रैमासमा रु ५७.९३ करोड तेस्रोमा रु ९४.७६ करोड र चौथोमा रु ७९.२१ करोड नाफा कमायो (Share Hub का त्रैमासिक रेकर्ड अनुसार)। यस वर्षको पहिलो त्रैमासको नाफा ती तीनै त्रैमासभन्दा धेरै कम छ।
३. निक्षेप, कर्जा र तरलता
| विवरण | असोज २०८३ | असार २०८३ | परिवर्तन |
| ग्राहकको निक्षेप | रु २,४१,०१,९५,३६,७४५ | रु २,३१,७३,१२,३६,९७५ | +४.०१% |
| ग्राहकलाई कर्जा तथा सापटी | रु १,७५,६१,१४,०८,२५९ | रु १,७०,२९,१४,१३,७९१ | +३.१२% |
| नगद तथा नगद सरह | रु १५,६८,०२,४६,३३७ | रु १०,४४,१३,६२,०९० | +५०.१७% |
| नेपाल राष्ट्र बैंकमा मौज्दात | रु ९,२६,५९,६२,८१६ | रु ८,८३,३९,३०,०८४ | +४.८९% |
| लगानी | रु ५४,६८,९१,६३,५२० | रु ५८,१४,४५,०८,९५८ | −५.९४% |
| कुल सम्पत्ति | रु २,७७,१२,९३,१०,००३ | रु २,६८,८०,०८,७८,७९५ | +३.१०% |
| कुल इक्विटी | रु २५,०१,९४,७१,१२७ | रु २४,९९,२३,१८,५६५ | +०.११% |
यस त्रैमासमा निक्षेप ४.०१% ले बढ्यो र ग्राहक कर्जा ३.१२% ले बढ्यो। कर्जा-निक्षेप अनुपात (CD ratio) ७५.४५% छ (गत वर्ष ८१.९०%)।
ब्याजदर: कोषको लागत ३.१५% (गत वर्ष ४.०५%), आधार दर ४.८७% (गत वर्ष ५.९०%), ब्याजदर अन्तर ३.३९% (गत वर्ष ३.७९%)।
निक्षेप ४.०१% ले बढेर रु २४१.०२ अर्ब र कर्जा ३.१२% ले बढेर रु १७५.६१ अर्ब पुग्यो। नगद ५०.१७% ले बढ्यो भने लगानी ५.९४% ले घट्यो। कर्जा-निक्षेप अनुपात ७५.४५% मा झरेको छ (गत वर्ष ८१.९०%) र तरलता अनुपात ३१.५६% छ, त्यसैले बैंकसँग कर्जा दिने ठाउँ छ। कोषको लागत ४.०५% बाट ३.१५% मा झर्यो।
४. खराब कर्जा र पुँजी

- NPL ६.८०% छ, असार मसान्तमा ५.८८% थियो र गत वर्ष ६.८४%। कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाले खराब कर्जाको ८७.९०% ढाकेको छ (गत वर्ष ९०.६५%)।
- पुँजी पर्याप्तता १२.०८% छ, असार मसान्तमा १२.४७% थियो र गत वर्ष १२.३१%। NRB को न्यूनतम सीमा ११% हो, त्यसैले १.०८ अंकको फरक छ।
- NPL असार मसान्तको ५.८८% बाट बढेर ६.८०% पुगेको छ, गत वर्षकै स्तरमा, र व्यवस्थाले खराब कर्जाको ८७.९०% मात्र ढाकेको छ (गत वर्ष ९०.६५%)। पुँजी पर्याप्तता १२.०८% (Tier 1 ८.८३%) मा झरेको छ, ११% न्यूनतमभन्दा १.०८ अंक मात्र माथि, जसले जोखिम भारित सम्पत्ति बढाउने ठाउँ कम छोड्छ। प्रतिवेदनमा बैंकविरुद्ध ३८ वटा मुद्दा उल्लेख छन्।
५. वितरणयोग्य नाफा
| विवरण (रु) | रकम |
| यस त्रैमासको खुद नाफा | १०,७७,०३,२६९ |
| घटाउ: विनियोजन (साधारण जगेडा, विनिमय कोष, पुँजी फिर्ता जगेडा, कर्मचारी तालिम; CSR फिर्ता घटाएर) | (९,१६,७९,२१०) |
| घटाउ: पाउनुपर्ने ब्याज | (३०,३४,३१,२३०) |
| जोड: NBA व्यवस्था फिर्ता | ६,२३,५४,०५५ |
| घटाउ: स्थगन कर सम्पत्ति | (२३,५१,८१,११५) |
| जोड: अन्य | २५,३४,०३४ |
| पहिलो त्रैमासको वितरणयोग्य नाफा/(नोक्सान) | (४५,७७,००,१९७) |
| सुरुको सञ्चित नाफा (साउन २०८३) | ६२,९५,८३,३३३ |
| घटाउ: बोनस शेयर | (५८,९२,८३,६१७) |
| घटाउ: नगद लाभांश | (३,१०,१४,९२७) |
| असोज मसान्तको वितरणयोग्य नाफा/(नोक्सान) | (४४,८४,१५,४०८) |
वितरणयोग्य नाफा ऋणात्मक छ। सुरुको सञ्चित नाफा रु ६२.९६ करोड बोनस शेयर (रु ५८.९३ करोड) र नगद लाभांश (रु ३.१० करोड) मा प्रयोग भयो। त्यसमाथि रु ३०.३४ करोड ब्याज पाक्न बाँकी र रु २३.५२ करोड स्थगन कर सम्पत्ति घटाउनुपर्ने भएकाले पहिलो त्रैमास आफैंमा रु ४५.७७ करोड वितरणयोग्य नोक्सानमा छ। परिणामस्वरूप सञ्चित वितरणयोग्य नोक्सानी रु ४४.८४ करोड छ।
६. प्रति शेयर सूचक तथा मूल्याङ्कन
| सूचक | मान |
| प्रति शेयर आम्दानी (प्रतिवेदन अनुसार) | रु २.६८ |
| प्रति शेयर नेटवर्थ | रु १५५.४३ |
| प्रति शेयर वितरणयोग्य नाफा | रु -२.७९ |
| असोज मसान्त २०८३ को अन्तिम मूल्य | रु २२१.०० |
| त्रैमासभरिको मूल्य दायरा | रु १९०.३० – रु २२५.०० |
| P/E (वार्षिकीकृत EPS मा) | ८२.५ गुणा |
| मूल्य/बुक भ्यालु (P/B) | १.४२ गुणा |
रु २२१ मा शेयर वार्षिकीकृत EPS को ८२.५७ गुणा तर प्रति शेयर नेटवर्थको १.४२ गुणामा मात्र कारोबार भइरहेको छ। कम P/B ले सम्पत्तिको गुणस्तर र कमजोर पुँजीप्रति बजारको चिन्ता देखाउँछ; उच्च P/E ले यस त्रैमासको आम्दानी कति सानो छ भन्ने देखाउँछ।
निष्कर्ष
सकारात्मक पक्ष: नाफामा फिर्ती, धेरै कम व्यवस्था खर्च, सस्तो स्रोत (कोषको लागत ३.१५%) र निक्षेप तथा कर्जामा स्थिर वृद्धि।
ध्यान दिनुपर्ने पक्ष: फेरि ६.८०% पुगेको NPL, १००% भन्दा कम व्यवस्था कभर, न्यूनतमभन्दा १.०८ अंक मात्र माथिको पुँजी पर्याप्तता, घट्दो खुद ब्याज आम्दानी, रु ४४.८४ करोड ऋणात्मक वितरणयोग्य नाफा, र बढ्दो सञ्चालन खर्च।
सिटिजन्स बैंक फेरि नाफामा फर्किएको छ, तर नाफाको गुणस्तर कमजोर छ: खराब कर्जा बढिरहेको र पुँजी न्यूनतम सीमानजिक रहेको बेला नाफा कम व्यवस्थामा आधारित छ। आगामी दुई त्रैमास NPL र पुँजी पर्याप्ततामा विशेष ध्यान दिनुपर्छ।
कम्पनीको लेखापरीक्षण नभएको पहिलो त्रैमासिक प्रतिवेदनमा आधारित। लेखापरीक्षण वा नियामकको निर्देशनपछि अङ्क परिवर्तन हुन सक्छन्। यो लगानी सल्लाह होइन।


