मातृभूमि लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेड – प्रथम त्रैमासिक विश्लेषण, आ.व. २०८३/८४
असोज मसान्त २०८३ सम्मको लेखापरीक्षण नभएको विवरण, गत वर्षको सोही त्रैमास (असोज मसान्त २०८२) र आर्थिक वर्षको अन्त्य (असार मसान्त २०८३) सँग तुलना गरिएको।

सारांश
मातृभूमि लघुवित्त ले यस पहिलो त्रैमासमा रु ४.५७ करोड खुद नाफा कमाएको छ, जबकि गत वर्षको सोही त्रैमासमा रु १.९७ करोड नोक्सान थियो। प्रति शेयर आम्दानी (EPS) रु २९.१० छ, गत वर्ष रु -१२.५५ थियो।
गत वर्षको तुलनामा सबैभन्दा ठूलो सहयोग खुद ब्याज आम्दानी (+रु ५.४१ करोड) र कर्जा नोक्सानी व्यवस्था (+रु ३.४५ करोड) बाट भयो, भने सबैभन्दा ठूलो असर आयकर (−रु १.८२ करोड) ले पार्यो।
मातृभूमि लघुवित्तले २०८३/८४ को पहिलो त्रैमासमा रु ४.५७ करोड खुद नाफा कमायो, जबकि गत वर्ष सोही अवधिमा रु १.९७ करोड नोक्सान थियो। कोषको लागत ६.७०% मा झरेकाले ब्याज खर्च १०.१६% घट्यो र ब्याज आम्दानी ११.१३% बढ्यो, त्यसैले खुद ब्याज आम्दानी ५१.१२% ले बढेर रु १६.०१ करोड पुग्यो। रु २.५३ करोड अन्य सञ्चालन आम्दानी (गत वर्ष करिब शून्य) र कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाबाट रु १०.३६ लाख फिर्ता (गत वर्ष रु ३.३५ करोड खर्च) ले नाफा थप्यो। कर्मचारी खर्च १०.४७% बढ्यो, अन्य सञ्चालन खर्च करिब तीन गुणा भएर रु २.६२ करोड पुग्यो, र रु १.८२ करोड आयकर लाग्यो।
| सूचक | प्रथम त्रैमास २०८३/८४ | प्रथम त्रैमास २०८२/८३ | परिवर्तन |
| खुद नाफा | रु ४,५७,०७,४०३ | −रु १,९७,०७,९२५ | नोक्सानबाट नाफामा |
| खुद ब्याज आम्दानी | रु १६,००,५५,३७६ | रु १०,५९,११,८६६ | +५१.१२% |
| खुद शुल्क तथा कमिशन आम्दानी | रु २,१५,१८,०३६ | रु २,३५,५४,९६९ | −८.६५% |
| कर्जा नोक्सानी व्यवस्था/(फिर्ता) | −रु १०,३५,७१७ | रु ३,३४,७९,२२८ | – |
| सञ्चालन नाफा | रु ६,३९,३३,८९६ | −रु १,९७,०७,९२५ | नोक्सानबाट नाफामा |
| प्रति शेयर आम्दानी | रु २९.१० | रु -१२.५५ | – |
| प्रति शेयर नेटवर्थ | रु १५२.७० | रु १८५.१४ | −१७.५२% |
| NPL (खराब कर्जा) | २७.०२% | १०.०३% | +१६.९९ अंक |
| पुँजी पर्याप्तता | ६.३१% | ८.२६% | −१.९५ अंक |
१. नाफा कहाँबाट आयो

ब्रिज चार्टले गत वर्षको −रु १.९७ करोड बाट यस वर्षको रु ४.५७ करोड सम्म नतिजा कसरी पुग्यो भन्ने देखाउँछ:
- खुद ब्याज आम्दानी (+रु ५.४१ करोड): ब्याज आम्दानी ११.१३% ले बढ्यो भने ब्याज खर्च १०.१६% ले घट्यो।
- कर्जा नोक्सानी व्यवस्था (+रु ३.४५ करोड): बैंकले पहिले छुट्याएको रु १०.३६ लाख कर्जा नोक्सानी व्यवस्था फिर्ता (reversal) गर्यो, गत वर्ष रु ३.३५ करोड छुट्याइएको थियो।
- ट्रेडिङ तथा अन्य आम्दानी (+रु २.५२ करोड): ट्रेडिङ आम्दानी र अन्य सञ्चालन आम्दानी मिलाएर।
- आयकर (−रु १.८२ करोड): कर रु १.८२ करोड रह्यो, गत वर्ष रु ० थियो।
- अन्य खर्च (−रु १.७७ करोड): अन्य सञ्चालन खर्च, ह्रास कट्टी र गैर-सञ्चालन शीर्षक मिलाएर।
- कर्मचारी खर्च (−रु १.०५ करोड): कर्मचारी खर्च १०.४७% ले बढेर रु ११.११ करोड पुग्यो।
- शुल्क तथा कमिशन (−रु २०.३७ लाख): खुद शुल्क आम्दानी रु २.१५ करोड रह्यो, गत वर्ष रु २.३६ करोड थियो।
सजिलो भाषामा: सञ्चालन खर्चले सञ्चालन आम्दानीको ६९.६% लियो, गत वर्ष ८९.४% थियो।
२. वर्षभरिको नाफा

हरेक त्रैमासलाई छुट्टाछुट्टै हेर्दा (वर्षको सुरुदेखिको नाफाबाट अघिल्लो त्रैमाससम्मको नाफा घटाएर): प्रथम त्रैमास २०८२/८३: −रु १.९७ करोड; दोस्रो त्रैमास २०८२/८३: रु ५.५१ करोड; तेस्रो त्रैमास २०८२/८३: रु ३.५९ करोड; चौथो त्रैमास २०८२/८३: रु २१.२३ करोड; प्रथम त्रैमास २०८३/८४: रु ४.५७ करोड।
Share Hub का रेकर्ड अनुसार २०८२/८३ मा त्रैमासिक नतिजा पहिलोमा रु १.९७ करोड नोक्सान, दोस्रोमा रु ५.५१ करोड, तेस्रोमा रु ३.५९ करोड र चौथोमा रु २१.२३ करोड नाफा थियो (पूरा वर्ष रु २८.३६ करोड)। चौथो त्रैमास वर्षान्तका समायोजनले बढेको थियो। यो पहिलो त्रैमास दुई वर्षकै राम्रो पहिलो त्रैमास हो, तर नाफा स्थिर कर्जा कारोबारभन्दा बढी व्यवस्था र अन्य आम्दानीमा भर परेको छ।
३. निक्षेप, कर्जा र तरलता
| विवरण | असोज २०८३ | असार २०८३ | परिवर्तन |
| ग्राहकको निक्षेप | रु ४,७६,१९,१०,६०३ | रु ४,७७,२७,६५,३६६ | −०.२३% |
| ग्राहकलाई कर्जा तथा सापटी | रु १०,८६,०८,७५,६४० | रु ११,०२,७९,०२,६०३ | −१.५१% |
| नगद तथा नगद सरह | रु २,३५,५५१ | रु १,७०,२४,५१२ | −९८.६२% |
| नेपाल राष्ट्र बैंकमा मौज्दात | रु १४,२०,७९,५७५ | रु ३९,२०,७९,५७५ | −६३.७६% |
| लगानी | रु १०,००,००० | रु १०,००,००० | +०.००% |
| कुल सम्पत्ति | रु १२,०६,३१,४४,०३० | रु १२,१९,९६,४५,३८२ | −१.१२% |
| कुल इक्विटी | रु ९५,९४,८३,९५२ | रु ९१,३७,७६,५४९ | +५.००% |
यस त्रैमासमा निक्षेप ०.२३% ले घट्यो र ग्राहक कर्जा १.५१% ले घट्यो। कर्जा-निक्षेप अनुपात (CD ratio) १०६.१५% छ (गत वर्ष १०५.९५%)।
ब्याजदर: कोषको लागत ६.७०% (गत वर्ष ७.७०%), आधार दर १२.१३% (गत वर्ष १२.५७%), ब्याजदर अन्तर ७.८६% (गत वर्ष ७.२७%)।
यस त्रैमासमा वासलात अलि साँघुरियो। कर्जा १.५२% घटेर रु १०.८६ अर्ब, निक्षेप ०.२३% घटेर रु ४.७६ अर्ब र सापटी २.९४% घटेर रु ५.४७ अर्ब भयो। नेपाल राष्ट्र बैंकमा रहेको मौज्दात रु ३९.२१ करोडबाट रु १४.२१ करोडमा झर्यो भने बैंकमा राखिएको रकम बढेर रु ६०.५२ करोड पुग्यो। आधार दर १२.१३% र ब्याजदर अन्तर ७.८६% छ; कर्जाको ब्याजदर १२.७०% देखि १५% सम्म छ।
४. खराब कर्जा र पुँजी

- NPL २७.०२% छ, असार मसान्तमा २६.६१% थियो र गत वर्ष १०.०३%। कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाले खराब कर्जाको ३३.८०% ढाकेको छ (गत वर्ष ६१.०५%)।
- पुँजी पर्याप्तता ६.३१% छ, असार मसान्तमा ६.०९% थियो र गत वर्ष ८.२६%। NRB को न्यूनतम सीमा ८% हो, त्यसैले -१.६९ अंकको फरक छ।
- कर्जाको गुणस्तर र पुँजी गम्भीर समस्या हुन्। NPL २७.०२% छ — दिएको हरेक चार रुपैयाँमध्ये एक रुपैयाँभन्दा बढी भाका नाघेको — जुन असार मसान्तको २६.६१% र गत वर्षको १०.०३% भन्दा बढी हो, र व्यवस्थाले यसको ३३.८०% मात्र ढाकेको छ। पुँजी पर्याप्तता ६.३१% छ, जुन नेपाल राष्ट्र बैंकले तोकेको ८% न्यूनतमभन्दा कम हो, र गत वर्षभरि नै न्यूनतमभन्दा तल रहेको छ। लघुवित्त विरुद्धका संघर्ष समितिको अवरोध, कर्जा मिनाहाको अफवाह र आर्थिक मन्दीले असुली कठिन भएको कम्पनी बताउँछ, र सर्वसाधारणमा शेयर निष्कासन (FPO) गर्न अझै बाँकी छ।
५. वितरणयोग्य नाफा
| विवरण (रु) | रकम |
| यस त्रैमासको खुद नाफा | ४,५७,०७,४०३ |
| घटाउ: साधारण जगेडा | (९१,४१,४८१) |
| घटाउ: संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व कोष | (४,५७,०७४) |
| घटाउ: ग्राहक संरक्षण कोष | (१३,७१,२२२) |
| घटाउ: नियामकीय जगेडा | (२०,२२,९५०) |
| पहिलो त्रैमासको वितरणयोग्य नाफा | ३,२७,१४,६७७ |
| अघिल्लो वर्षबाट सारिएको नोक्सान | (३९,७३,७६,१९२) |
| असोज मसान्तको वितरणयोग्य नाफा (नोक्सान) | (३६,४६,६१,५१६) |
जगेडा कोष र रु २०.२३ लाख नियामकीय जगेडामा सारेपछि यस त्रैमासले रु ३.२७ करोड वितरणयोग्य नाफा थप्यो। तर अघिल्ला वर्षबाट सारिएको नोक्सान रु ३९.७४ करोड भएकाले असोज मसान्तमा वितरणयोग्य नाफा अझै रु ३६.४७ करोड ऋणात्मक छ। लामो समयसम्म लाभांशको ठाउँ छैन।
६. प्रति शेयर सूचक तथा मूल्याङ्कन
| सूचक | मान |
| प्रति शेयर आम्दानी (प्रतिवेदन अनुसार) | रु २९.१० |
| प्रति शेयर नेटवर्थ | रु १५२.७० |
| प्रति शेयर वितरणयोग्य नाफा | रु -५८.०३ |
| असोज मसान्त २०८३ को अन्तिम मूल्य | रु ७०८.०० |
| त्रैमासभरिको मूल्य दायरा | रु ६९१.०० – रु ८९०.९० |
| P/E (वार्षिकीकृत EPS मा) | २४.३ गुणा |
| मूल्य/बुक भ्यालु (P/B) | ४.६४ गुणा |
रु ७०८ मा शेयर वार्षिक EPS को २४.३३ गुणा र प्रति शेयर नेटवर्थको ४.६४ गुणामा कारोबार भइरहेको छ। २७% खराब कर्जा, कानुनी न्यूनतमभन्दा कम पुँजी र ठूलो सञ्चित नोक्सान भएको लघुवित्तका लागि यो महँगो हो।
निष्कर्ष
सकारात्मक पक्ष: फेरि नाफामा फर्किनु, धेरै घटेको कोषको लागत, ५१% ले बढेको खुद ब्याज आम्दानी, व्यवस्था खर्चको सट्टा फिर्ता, र १४.१७ को उच्च तरलता अनुपात।
ध्यान दिनुपर्ने पक्ष: ३४% मात्र व्यवस्था भएको २७% NPL, ८% न्यूनतमभन्दा कम ६.३१% पुँजी पर्याप्तता (नियामकीय कारबाही वा पुँजी थप्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने), रु ३६.४७ करोडको सञ्चित नोक्सान, घट्दो कर्जा र निक्षेप, फेरि नआउन सक्ने एकपटके अन्य आम्दानी, र छिटो बढ्दो सञ्चालन खर्च।
कागजमा राम्रो त्रैमास, तर मातृभूमि अझै कमजोर लघुवित्त हो: एक चौथाइभन्दा बढी कर्जा खराब छ र पुँजी कानुनी न्यूनतमभन्दा कम छ। एउटा नाफायुक्त त्रैमासभन्दा कर्जा असुली र नयाँ पुँजी धेरै महत्त्वपूर्ण छन्।
कम्पनीको लेखापरीक्षण नभएको पहिलो त्रैमासिक प्रतिवेदनमा आधारित। लेखापरीक्षण वा नियामकको निर्देशनपछि अङ्क परिवर्तन हुन सक्छन्। यो लगानी सल्लाह होइन।


